Marinus van der Lubbe...

Algemene vragen over de Tweede Wereldoorlog; ook bedoeld voor ongeregistreerde forumbezoekers.
Plaats reactie
Gebruikersavatar
Ruimteaapje
Lid
Lid
Berichten: 696
Lid geworden op: 16 mei 2008, 12:29

Marinus van der Lubbe...

Bericht door Ruimteaapje »

Marinus van der Lubbe werd in 1934 opgepakt, schuldig bevonden aan de brand in de Rijksdag en onthoofd door de nazi's. Er is veel onduidelijkheid over deze zaak. Van der Lubbe zou de branden alleen gesticht hebben, hij zou handlangers hebben gehad of hij zou als stroman gebruikt zijn door de nazi's die de brand door hem lieten aansteken of zelf aanstaken om een excuus te hebben voor het vervolgen en opsluiten van communisten. Maar nu lees ik op een ander forum in een biografie van Marinus van der Lubbe dat hij voor 75% blind door een bedrijfsongeval met kalk. Een intrigerende opmerking. Hoe aannemelijk is het dat iemand die voor 75% blind is inbreekt en in het donker zijn weg weet te vinden in het gebouw om her en der branden aan te steken? Volgens mij is mijn vraag redelijk retorisch: de man zal letterlijk geen hand voor ogen hebben kunnen zien, laat staan de weg kunnen vinden in de Rijksdag.

Ik ben toch wel erg nieuwsgierig. Hier moet tussen 1934 en nu toch iemand op deze zelfde vraag zijn gekomen en er onderzoek naar hebben gedaan?

De betreffende biografie...
Pierre Grande Guerre schreef:“Ach Pierre, volgens mij was die van der Lubbe waarschijnlijk maar een zielige jongen, die niet helemaal goed bij zijn hoofd was, en die de Nazi’s alle schuld in de schoenen hebben geschoven.”, zei mijn vader altijd, als we spraken over de Rijksdagbrand van 27 februari 1933. Vandaag is het precies 75 jaar geleden, dat deze historische brand in Berlijn plaatsvond.
Zelfs mijn politiekbewuste vader, een uitgesproken antifascist, was eind jaren zestig, begin jaren zeventig, beïnvloed door de propagandafilmbeelden van het proces tegen de brandstichter van de Rijksdag, waarin Marinus met voorovergebogen hoofd een apathische indruk maakt.

Nog altijd dringt het effect van de Nazipropaganda door in de hedendaagse discussie over de Rijksdagbrand. Heeft van der Lubbe, alleen en zonder hulp, een week voor de verkiezingen van 5 maart 1933 de Rijksdag in brand gestoken, of was er sprake van een soort complot?
Hitler, Göring, en Goebbels, deden er alles aan om de schuld in de schoenen te schuiven van de communisten van de Kommunistische Partei Deutschland. Tijdens het latere showproces tegen van der Lubbe stonden ook een Duitser en 5 Bulgaren voor de rechtbank, waaronder de Bulgaarse Komintern-agent, Dimitrov, die in 1946 nog premier van Bulgarije zou worden.
Een andere hardnekkige theorie was, dat de “ietwat achterlijke” van der Lubbe door de Nazi’s zelf zou zijn geholpen om hem later als zondebok te kunnen gebruiken voor het ontstaan van de brand. Voor een deel geloofde mijn vader dus deze redenering.
De laatste conclusies zijn toch dat van der Lubbe, geheel alleen en zonder hulp van communisten of nazi’s, de brand heeft aangestoken. Deze conclusie, dat van der Lubbe geheel alleen handelde, wordt de laatste jaren door de meeste geschiedkundigen dan ook als de enige mogelijkheid beschouwd.

Ook is mij later gebleken, dat mijn vader zich destijds vergiste over van der Lubbe. Marinus was helemaal niet achterlijk. Hij was volgens vele historici redelijk intelligent, een belezen activist van de daad, en een anarchistisch-communistisch lid van de Communistische Jeugdbond. (*) Voorts was van der Lubbe voor 75% blind door een bedrijfsongeval met kalk. Ik vermoed dat de langdurige, martelende verhoren door de politie en SA-leden, zijn handicap, en het idee, dat hij ondanks de brand zijn zaak tegen de nazi’s definitief had verloren, de reden verklaren van zijn in zichzelf gekeerde houding tijdens het proces. Marinus van der Lubbe was murw geslagen, en vermoedelijk verwachtte hij ook niet anders meer dan de doodstraf te krijgen. (**)

Overigens kwam de Rijksdagbrand de Nazi’s heel goed uit. De brand gaf de Nazi’s een aanleiding om hun vervolging van sociaaldemocraten, communisten en andere antinazi’s in een versnelling te brengen door een “Noodverordening tegen brandstichting en terreurdaden” af te kondigen voor heel Duitsland. Burgerlijke vrijheden werden afgeschaft “voor de strijd tegen de communistische terreur”. Alleen al in de deelstaat Pruisen werden voor eind april 1933 25.000 vakbondsleden, sociaal-democraten, communisten, en linkse intellectuelen gewelddadig opgepakt en opgesloten. Nog geen maand na de brand, op 22 maart 1933, werd in Dachau met een opzichtige persconferentie van Himmler het beruchte concentratiekamp geopend, dat aanvankelijk bedoeld was voor de internering van communisten, sociaal democraten, en andere dissidenten. De Nazi’s hoopten, dat de opening van het kamp een afschrikwekkende werking zou hebben.

Ooit heb ik tijdens zo’n gesprek met mijn vader gevraagd, wat hij, als oud verzetsman, nu vond van de eenzame daad van Marinus van der Lubbe. Mijn vader antwoordde: “Jongen, een onbezonnen verzetsdaad van een man alleen, zonder vooroverleg met anderen, is altijd gedoemd te mislukken. Dergelijke daden spelen de onderdrukker alleen maar in de kaart, en de gevolgen zijn buitengewoon gevaarlijk voor medestanders en onschuldige burgers.”

Vandaag onthult een nicht, Elisabeth van der Lubbe, een grote emaillen foto van haar neef in het Marinus van der Lubbehof aan de Uiterstegracht te Leiden.
Dat monumentje mag er van mij komen. Voor mij blijft nog toch steeds één vraag knagen: “Was van der Lubbe nu een echte verzetsheld of was hij een onbezonnen, naïeve solist, die meer problemen heeft veroorzaakt dan opgelost?”

Pierre

(*) Een voorbeeld dat van der Lubbe helemaal niet “achterlijk” was, vormt wellicht dit gedicht van zijn hand, geschreven kort voor zijn dood:
“O arbeid
Niet de partijen, niet de stellingen,
niet de woorden, niet het zijn;
Leven of sterven, winnen of verliezen,
het is alles één;
Recht of waarheid, blijft alles hetzelfde,
zonder arbeid is er géén;
Arbeid alleen kost al dit leven,
Leven is dus arbeid alléén”

(**) Van der Lubbe werd op 10 januari 1934 onthoofd. Toen hij begraven werd, is zijn hoofd aan zijn romp genaaid. (Jef Last- 1967)

Bronnen: Ian Kershaw: “Hitler – Hoogmoed 1889-1936”, Trouw, en lemma’s van Wikipedia.
D'yer wanna be a spacemonkey and live in the sky?
Gebruikersavatar
JimK
Lid
Berichten: 2214
Lid geworden op: 25 okt 2005, 16:34
Locatie: ergens in nederland
Contacteer:

Re: Marinus van der Lubbe...

Bericht door JimK »

Het lijkt mij eigenlijk ook niks anders dan een door de nazi's opgezet plan (brand). Marinus van der Lubbe was een goed te gebruiken dader. Door een communist als dader gevonden te hebben konden ze vervolgens in heel Duitsland weer verantwoorden dat het noodzakelijk was om Communisten te vervolgen. Daar dit een serieuze bedreiging was.....

Ik kan me niet voorstellen dat een zo goed als blind man in zijn eentje een plan bedacht (of impuls) om de Rijksdag in brand te steken. Hier vervolgens in slaagde, en zo de Duitsers een goede reden in het schoot worp om Communisten te vervolgen.
De laatste conclusies zijn toch dat van der Lubbe, geheel alleen en zonder hulp van communisten of nazi’s, de brand heeft aangestoken. Deze conclusie, dat van der Lubbe geheel alleen handelde, wordt de laatste jaren door de meeste geschiedkundigen dan ook als de enige mogelijkheid beschouwd.
Dit wekt de indruk dat er toch wel degelijk onderzoek naar is gedaan, maar voor mij wijst alles richting het stuk daarvoor;
Hitler, Göring, en Goebbels, deden er alles aan om de schuld in de schoenen te schuiven van de communisten van de Kommunistische Partei Deutschland.
LEO
Lid
Berichten: 646
Lid geworden op: 30 apr 2005, 16:17
Locatie: Belgium
Contacteer:

Re: Marinus van der Lubbe...

Bericht door LEO »

Tijdens het Nürnberg proces zou Franz Halder (toch ook niet de minste) onder ede beweren dat Göring, op het verjaardagsfeest van Hitler op 20 april 1942, verklaarde dat hijzelf betrokken was bij de brand van de Reichstag.
Bron : Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. I.Schoffer- Den Haag.

Ik hou het op het steeds opduikende verhaal van de 7 SA'ers die Van der Lubbe meetroonden via de tunnel van Görings ambtwoning naar het Rijksdaggebouw, de branden stichten en de halfblinde Van der Lubbe alleen achterlieten.
Gebruikersavatar
Ruimteaapje
Lid
Lid
Berichten: 696
Lid geworden op: 16 mei 2008, 12:29

Re: Marinus van der Lubbe...

Bericht door Ruimteaapje »

Het gaat mij niet om de schuldvraag zoals wij die tegenwoordig zien (daar is inderdaad ruim onderzoek naar gedaan) maar om de wijze waarop deze schuld destijds is "bewezen". Er moet destijds, na de brand en tijdens zijn proces, toch ook al iemand gedacht hebben dat dit een bijzonder onwaarschijnlijke dader was? De simpele constatering dat hij praktisch blind was en dat dit het sowieso onwaarschijnlijk maakt dat hij fysiek in staat was deze brand aan te steken. Zijn er bijvoorbeeld bronnen die daar tijdens het proces al aandacht aan besteed hebben? Okay, de nazi's hadden een agenda waardoor een veroordeling voor hun van belang was. Hoe maakten de nazi's tijdens het proces "aannemelijk" dat deze vrijwel blinde jongen dat in het donker kon doen? En hoe werd bijvoorbeeld door de onafhankelijke (buitenlandse) media met dit gegeven omgegaan?
D'yer wanna be a spacemonkey and live in the sky?
Plaats reactie